Gazeteci adaylarının staj sorunu bilimsel olarak araştırılıyor: Türkiye çapındaki proje tüm bileşenleri bir araya getiriyor

Türkiye’deki gazetecilik eğitiminin en önemli ve sorunlu aşamalarından biri olan staj uygulamaları, geniş çaplı bir TÜBİTAK projesine konu oluyor. “Gazetecilik Eğitiminde Staj Uygulamaları: Öğrenciler, Akademisyenler ve Sektör Temsilcilerinin Değerlendirmeleri Bağlamında Sorunların Tespiti ve İyileştirme Önerileri” başlıklı  proje için bugün çevrimiçi bir çalıştayla düzenlendi. Geniş katılımla gerçekleşene çalıştaydan çıkan en çarpıcı sonuç, mevcut staj sisteminin fırsat eşitliği sağlamaktan ziyade, coğrafi ve sınıfsal dezavantajları yeniden ürettiği gerçeği oldu.

Kapsamlı Saha Çalışması Tamamlandı

Ankara Üniversitesi yürütücülüğünde hayata geçirilen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen proje, staj meselesini tüm boyutlarıyla ele alan bir eylem araştırması olarak tasarlandı. Şubat 2025’te başlayan ve Ağustos ayında tamamlanması planlanan araştırma kapsamında saha görüşmeleri yapıldı.

Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Çağla Kubilay ile araştırmacılar Prof. Dr. Nalan Ova ve Arş. Gör. Dr. Mehmet Pelivan ve bursiyerler Arş. Gör. Dr. Ezgi Tural, Arş. Gör. Esra Özgür, Arş. Gör. Mine Rugancı Livan ve Arş. Gör. Sezer Fener, sorunu üç farklı düzlemde inceledi: Gazetecilik bölümleri, stajyer öğrenciler ve yerel medya kuruluşları.

10 Şehir, 11 Üniversite, Onlarca Görüşme

Araştırmada, Türkiye’nin farklı bölgelerinden 10 şehir ve zorunlu ya da isteğe bağlı staj imkanı sunan 11 üniversite seçildi. Araştırma kapsamındaki üniversiteler; Ankara Üniversitesi, Üsküdar Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Cumhuriyet Üniversitesi, Giresun Üniversitesi, Gümüşhane Üniversitesi ve Ege Üniversitesi olarak belirlendi.

Elde edilen verilerin içerik analizine tabi tutulduğu araştırmanın veri toplama aşamasında şu adımlar izlendi:

• Öğrenciler: 11 gazetecilik bölümünden, her birinde 6 ila 12 kişinin yer aldığı öğrencilerle 11 ayrı odak grup görüşmesi yapıldı.
• Akademisyenler: Staj koordinatörleri ve bölüm başkanlarından oluşan 16 akademisyenle yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirildi.
• Sektör Temsilcileri: Bölümlerin bulunduğu kentlerdeki medya kuruluşlarından 30 sektör temsilcisiyle birebir mülakatlar yapıldı.

Staj: Mesleki Öğrenme Alanı mı, Sınıfsal Bir Engel mi?

Çevrimiçi düzenlenen ve yerel/ulusal medya temsilcileri, gazetecilik bölümü akademisyenleri ile öğrencilerden oluşan yaklaşık 40 kişinin katıldığı çalıştayda, araştırmanın yapısal sorunlara işaret eden çarpıcı sonuçları paylaşıldı.

Paylaşılan bulgulara göre, gazetecilik eğitiminde staj, eşitlikçi bir mesleki öğrenme alanı olmaktan giderek uzaklaşıyor. Öne çıkan tespitler şu şekilde sıralandı:

• Yapısal Eşitsizlik: Staj uygulamaları mevcut haliyle öğrencilere eşit bir erişim sunmuyor; aksine, var olan coğrafi ve sınıfsal dezavantajları pekiştirerek yeniden üretiyor.
• Bireysel ve Ekonomik Bağımlılık: Staj yeri bulma süreci kurumsal bir işleyişten ziyade; öğrencinin kişisel girişimlerine, sosyal sermayesine (çevresine), yaşadığı kentin medya altyapısına ve en önemlisi ekonomik kaynaklarına bağlı kalıyor.
• Makro Ölçekli Düzenleme İhtiyacı: Çalıştayda, stajın yalnızca öğrencinin omuzlarına yüklenen bireysel bir çaba olmaktan çıkarılması gerektiği vurgulandı. Üniversitelerin, medya sektörünün, meslek örgütlerinin ve politika yapıcı kurumların bir araya gelerek süreci makro ölçekte, ortaklaşa düzenlemesinin zorunluluğu ifade edildi.

Bulguların paydaşlarla tartışılarak çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla düzenlenen çalıştay, medya sektörünün geleceği olan gazeteci adaylarının staj sürecinde karşılaştıkları yapısal bariyerlerin aşılması için önemli bir zemin oluşturdu. Projenin nihai raporunun, Ağustos ayında tamamlanmasının ardından ilgili kurumlarla paylaşılması bekleniyor.